Hoe fax werkt

Aan de ene kant gaat een pagina erin, aan de andere kant komt hij eruit. Dit gebeurt er tussendoor.

Bijgewerkt op:

Een faxapparaat verstuurt geen document maar een afbeelding ervan. De pagina wordt ingescand tot rijen zwarte en witte puntjes, zonder verlies gecomprimeerd en door een modem als toonreeks over een gewone telefoonlijn gestuurd. Het apparaat aan de andere kant luistert, decodeert de tonen en drukt de rijen in dezelfde volgorde af. Het verloop van het gesprek ligt vast in ITU-T-aanbeveling T.30, de beeldcodering in T.4. Samen vormen ze “groep 3”, de taal die vrijwel elk faxapparaat en elke online faxdienst nog steeds spreekt.

Vijf stappen in een faxgesprek

Er wordt niets blind verzonden. Eerst maken de apparaten afspraken, daarna bevestigen ze elke pagina bij aankomst.

  1. 1

    Bellen en opnemen

    Het verzendende apparaat kiest het nummer en laat om de paar seconden een korte pieptoon van 1.100 Hz horen (belttoon, CNG). Het apparaat dat opneemt antwoordt met een lange toon van 2.100 Hz (antwoordtoon, CED). Beide zijden weten nu dat er een machine aan de lijn hangt, geen mens.

  2. 2

    Mogelijkheden vergelijken

    De ontvanger somt op wat hij kan: resoluties, papierbreedtes, compressiemethoden, topsnelheden (DIS-frame). De zender kiest daaruit (DCS) en stuurt een korte testreeks. Komt die ongeschonden aan, dan mag de verzending doorgaan. Zo niet, dan schakelen beide terug naar een lagere snelheid en proberen het opnieuw.

  3. 3

    Het beeld zelf

    De pagina gaat regel voor regel de lijn op, gecomprimeerd. Afhankelijk van de lijnkwaliteit en de afspraken draait het modem op 9.600, 14.400 of tot 33.600 bit per seconde. Besturingsberichten gaan juist langzaam, met 300 bit per seconde, zodat ze zelfs een ruisende verbinding overleven.

  4. 4

    Elke pagina bevestigen

    Na elke pagina meldt de zender of er nog een volgt. De ontvanger antwoordt met een positieve bevestiging (MCF) of meldt een probleem. Staat de foutcorrectiemodus aan, dan worden alleen beschadigde blokken opnieuw verstuurd, niet de hele pagina.

  5. 5

    Ophangen

    Is de laatste pagina bevestigd, dan meldt de zender het einde (DCN) en hangen beide op. Het journaal van een apparaat of het overzicht van een online dienst kan daarna vastleggen dat de pagina’s zijn geaccepteerd.

Scherpte en tijd per pagina

Een standaard A4-scan is 1.728 punten breed, ongeveer 204 per inch. Wat u instelt is de verticale dichtheid: 98 lijnen per inch in standaardmodus, 196 in fijn en 391 in superfijn. De fijne modus is geschikt voor kleine letters, stempels en handtekeningen, maar verdubbelt ongeveer de hoeveelheid data.

De modemgeneratie bepaalt het plafond: “Super G3”-apparaten met V.34 komen tot 33,6 kbit/s, V.17 haalt 14,4 kbit/s en V.29 blijft steken op 9,6 kbit/s. Per pagina duurt het enkele seconden tot bijna een minuut, afhankelijk van de inhoud en niet van de bestandsgrootte. Een bijna lege pagina krimpt tot vrijwel niets. Een grijzige scan of een gerasterde foto kost veel meer tijd.

Waarom internettelefonie moeite heeft met fax

Een faxmodem rekent op een gelijkmatige, geordende geluidsstroom. Voice over IP hakt het geluid in pakketjes van enkele tientallen milliseconden en zet ze aan de overkant weer in elkaar. In een gesprek is een verloren pakketje slechts een zacht tikje. In een fax kan het een beeldregel verschuiven of de handshake laten mislukken.

Telefoonnetwerken stemmen het geluid bovendien af op het menselijk oor. Codecs als G.729 gooien detail weg, stiltedetectie knipt rustige stukken, echo-onderdrukkers herschrijven het signaal en jitterbuffers verschuiven de timing. Een modem leest zijn informatie uit minieme signaalveranderingen en zit na al die bewerkingen te gokken.

De oplossing heet T.38, in 1998 goedgekeurd. In plaats van het geluid te vervoeren decodeert een gateway de fax aan de rand van het IP-netwerk, verstuurt paginagegevens en T.30-berichten in pakketten en maakt aan de overkant weer een zuiver signaal. Werkt een faxapparaat niet meer na de overstap naar een internetaansluiting, vraag dan aan de provider of T.38 aanstaat. Zo niet, vraag dan om de ongecomprimeerde G.711-codec.

Drie dingen om te onthouden

  • De ontvanger krijgt een afbeelding van uw pagina. De tekst is niet te kopiëren of te bewerken, een deel van de reden dat getekende stukken nog per fax gaan.
  • Het ontvangende apparaat bevestigt elke pagina voordat de volgende begint. Een status “afgeleverd” berust dus op een echt antwoord van de andere kant, niet op een aanname van de zender.
  • De bestemming moet een vaste lijn zijn met een faxapparaat, faxserver of gateway. Een mobiele telefoon of e-mailadres kan niet meedoen aan de T.30-dialoog.

Vragen over de techniek

Wat is dat schrille geluid als ik een faxnummer bel?
Dat is de antwoordtoon, gevolgd door de handshake-berichten: data die als geluid zijn gecodeerd. Een modem leest ze zonder moeite. Een mensenoor hoort alleen gepiep.
Kan een fax kleur versturen?
De specificatie kent een kleurmodus op basis van JPEG, maar bijna geen apparaat past hem toe. In de praktijk wordt elke pagina teruggebracht tot zwart-wit en worden grijstinten nagebootst met puntpatronen. Daarom ogen foto’s grof na een fax.
Onze fax werkt niet meer sinds we glasvezel hebben. Wat controleren?
Het apparaat hangt waarschijnlijk nu aan de router en loopt over voice over IP. Vraag uw provider of T.38 of de ongecomprimeerde G.711-codec wordt ondersteund. Soms helpt het ook om het apparaat te beperken tot 9.600 bit/s.
Is een faxverbinding versleuteld?
Nee. T.30 kent geen versleuteling en het signaal loopt onbeschermd door het telefoonnet. CaptainFax beschermt uw bestand met HTTPS tot aan ons platform, maar op het laatste stuk naar het doelapparaat geldt deze beperking van het protocol, zoals bij elke faxdienst.

Lees verder

Enkele pagina’s die aansluiten op wat je net las.

Verwante vragen