Fax over IP en T.38 uitgelegd
Waarom een techniek uit het analoge tijdperk moeite heeft met internettelefonie en hoe je hem de beste kansen geeft.
Bijgewerkt op:
Een faxapparaat spreekt T.30, een protocol voor een stabiele analoge lijn. In een IP-netwerk wordt het gesprek in pakketjes opgedeeld, en twee methoden laten een fax erdoorheen: T.38, dat het faxsignaal omzet in datapakketten, en G.711-doorgifte, dat het geluid ongewijzigd verstuurt. T.38 verdraagt pakketverlies beter. G.711 werkt alleen op een schone verbinding zonder compressie. Zet het apparaat in beide gevallen op een lagere snelheid en test met meer dan één pagina.
De kern
Tijdens een verzending praten twee modems onafgebroken met elkaar. Alles wat het geluid verandert, zoals compressie, verloren pakketten of ongelijke timing, kan de handshake verbreken of de pagina die wordt verstuurd beschadigen.
T.38 is ontworpen voor IP-netwerken. G.711-doorgifte kan ook werken, maar alleen als niets onderweg het geluid comprimeert of opnieuw codeert.
Een verstandig beginpunt op het apparaat: V.29 met 9.600 bps, Super G3 (V.34) uit en ECM uit, tenzij de lijn echt T.38 gebruikt.
Eén geslaagde pagina bewijst weinig. Test met een document van meerdere pagina's, op verschillende momenten van de dag.
Waarom faxen op een IP-lijn mislukken
Op een klassieke koperlijn had het faxapparaat een eigen circuit met een constante vertraging. Achter een modem of adapter wordt het signaal gedigitaliseerd, in pakketjes van 10 tot 30 milliseconden geknipt en over een netwerk verstuurd dat met ander verkeer wordt gedeeld. T.30 is daar nooit voor ontworpen: het verwacht bepaalde tonen op precieze momenten.
De meeste storingen hebben drie oorzaken. Gecomprimeerde codecs zoals G.729, Opus of AMR zijn geoptimaliseerd voor spraak en laten juist het detail vallen dat een faxmodem gebruikt om zijn data te dragen. Jitter, pakketten die met ongelijke tussenpozen aankomen, dwingt het apparaat de stroom te rekken of in te korten. En één verloren pakket van 20 ms op het verkeerde moment kan een beeldregel verpesten.
Bij G.711 doet de foutcorrectiemodus (ECM) vaak meer kwaad dan goed: beschadigde blokken worden steeds opnieuw opgevraagd, herhalingen stapelen zich op, de sessie loopt af en het apparaat hangt op. Zonder ECM laat een verloren pakket hooguit een lichte streep achter, en blijft de pagina leesbaar.
T.38 en G.711-doorgifte vergeleken
De adapter, router of gateway kiest de methode bij het opzetten van het gesprek.
| Criterium | T.38 (faxrelay) | G.711-doorgifte |
|---|---|---|
| Principe | Het faxsignaal wordt aan de rand van het IP-netwerk gedecodeerd, als data (UDPTL of TCP) vervoerd en aan de andere kant opnieuw opgebouwd. | Het modemgeluid wordt ongewijzigd vervoerd, als een ongecomprimeerd spraakgesprek. |
| Pakketverlies | Goed verdragen: pakketten herhalen eerdere data (redundantie). | Slecht verdragen: een verlies kan een regel beschadigen of een pagina afbreken. |
| Jitter | Weinig invloed, omdat de modemtiming lokaal wordt hersteld. | Grote invloed; een vaste jitterbuffer helpt veel. |
| Bandbreedte | Laag, stijgend met het gekozen redundantieniveau. | Ongeveer 64 kbps audio per richting plus headers, dus 80 tot 90 kbps. |
| Vereisten | Adapter, aanbieder en ontvangende gateway moeten allemaal de overstap naar T.38 accepteren (SIP re-INVITE). | G.711 van begin tot eind (A-law in Europa) zonder transcodering. |
| Aanbevolen snelheid | Tot 14.400 bps (V.17) werkt vaak; vermijd V.34. | 9.600 bps (V.29) met ECM uit. |
Instellingen op het apparaat en op de adapter
Menu's verschillen per model, neem deze waarden als beginpunt en niet als regel.
- Verzendsnelheid
- Beperk het apparaat tot V.29, dus 9.600 bps. Beginnen op 14.400 bps leidt over IP vaker tot fouten.
- Super G3 en V.34
- Zet ze uit. Bij 33.600 bps moet de verbinding bijna perfect zijn.
- ECM
- Uit bij G.711. Werkt T.38 goed, zet het dan weer aan en vergelijk de resultaten.
- Telefoonaansluiting
- Sluit het apparaat rechtstreeks aan op de analoge poort van de modem of adapter, zonder splitter en zonder oud adslfilter. Markeer hem als faxpoort als de interface dat biedt.
- Codec en spraakfuncties
- Als je kunt kiezen, zet G.711 dan bovenaan en schakel stiltedetectie, comfortruis en echo-onderdrukking voor de faxlijn uit.
- Jitterbuffer
- Kies een vaste buffer van 60 tot 100 ms boven een adaptieve, die zichzelf tijdens het gesprek aanpast.
Adapter, gateway of faxserver: welke apparatuur
Veel modems en zakelijke routers hebben een analoge telefoonaansluiting, maar hoe ze een faxoproep behandelen (doorgifte, T.38, instelbaar of niet) hangt af van model en firmware. Lees de instellingen van je modem en vraag het daarna aan je aanbieder voordat je nieuwe hardware koopt.
Een ATA (analoge telefoonadapter) maakt van een analoge poort een SIP-account. Dat is handig als je bedrijf een VoIP-aanbieder of een IP-telefooncentrale gebruikt in plaats van de lijn van de modem. Kies een model met T.38-ondersteuning en controleer of ook de SIP-trunk T.38 accepteert, anders valt het gesprek terug op G.711.
Een FXS-gateway met meerdere poorten houdt meerdere apparaten op één locatie in de lucht. Een faxserver vervangt de apparaten helemaal: hij bezorgt binnenkomende faxen als pdf in mailboxen en laat je vanaf de werkplek verzenden, maar vraagt een T.38-trunk en iemand die hem beheert.
Test voordat je erop vertrouwt
Begin met een gewone telefoon op dezelfde aansluiting: die moet een kiestoon geven en een vaste lijn kunnen bellen. Lukt dat niet, dan ligt het probleem aan de lijn en niet aan de fax.
Stuur daarna een document van vijf tot tien pagina's met kleine letters en donkere vlakken naar iemand die kan zeggen wat eruit kwam. Herhaal dit op drie momenten van de dag, waaronder een avonduur waarop je verbinding het drukst is, en vraag om een fax terug om ontvangst te testen.
Bewaar de verzendrapporten. Een apparaat dat regelmatig terugvalt naar 4.800 bps verraadt een kwetsbare lijn, ook als de pagina's aankomen. Blijven de fouten, open dan een ticket bij je aanbieder en vraag of je lijn T.38 ondersteunt.
Wanneer een online faxdienst eenvoudiger is
Een faxapparaat achter een IP-lijn is de moeite waard als je regelmatig faxen ontvangt op een nummer dat je contacten al kennen. Verstuur je alleen, een paar keer per maand, dan kosten installatie en onderhoud al snel meer dan de incidentele verzendingen.
Een online dienst haalt de IP-keten aan jouw kant uit het plaatje: je uploadt het document in je browser en de dienst belt het faxapparaat van de ontvanger. CaptainFax werkt zo, zonder account, naar vaste lijnen in zeven landen. Het levert geen nummer en ontvangt geen faxen, dus het vult een ontvangstlijn aan in plaats van haar te vervangen.
Fax over IP: vragen en antwoorden
- Werkt een faxapparaat op een glasvezelverbinding?
- Vaak wel. Glasvezel is niet het obstakel, de modem of adapter is dat. Met schone G.711-doorgifte of met T.38 en een apparaat dat op 9.600 bps is begrensd, lukken de meeste verzendingen.
- Moet ECM uit bij T.38?
- Niet per se. ECM geeft vooral problemen bij G.711-doorgifte. Onderhandelt je lijn echt T.38, laat het dan aan, doe een reeks tests en vergelijk die met een reeks zonder ECM.
- Hoe weet ik of mijn modem T.38 ondersteunt?
- Zoek in de telefonie-instellingen van de interface naar een fax- of T.38-optie. Vind je die niet, vraag het dan aan de klantenservice van je aanbieder, want het antwoord hangt vaak af van model en firmware.
Lees verder
Enkele pagina’s die aansluiten op wat je net las.
- Aan de ene kant gaat een pagina erin, aan de andere kant komt hij eruit. Dit gebeurt er tussendoor.
- Wat ontvangst vraagt, waarom het niet gratis is en waarom CaptainFax aan de verzendkant blijft.
- Waar je document beschermd is, waar niet, en wat je er zelf aan kunt doen.
- Korte, directe antwoorden op vragen die opkomen voor, tijdens en na het versturen van een fax.
Verwante vragen
Nieuwste gidsen
Recente blogartikelen over dit onderwerp.